Tế bào gốc có thể đảo ngược quá trình lão hóa?

Mỗi người chúng ta chắc hẳn đã từng một lần tự hỏi: Vì sao chúng ta già đi, quá trình lão hóa diễn ra như thế nào, và có cách nào để ngăn cản, làm chậm lại, hoặc thậm chí là đảo ngược quá trình lão hoá? Tế bào gốc sẽ giúp chúng ta trả lời câu hỏi này.

Khác với toàn bộ lịch sử phát triển của nhân loại trước đây, chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của những sự thay đổi lớn lao về tuổi thọ con người, thông qua những hiểu biết ngày càng nhiều về tế bào gốc. Nhờ có những hiểu biết này, chúng ta đang có cơ hội để sống lâu hơn, sống khỏe mạnh hơn. Và chúng ta biết rằng có cách để chống lại sự lão hoá. Việc đảo ngược quá trình lão hóa này dựa trên một nguyên lý (phỏng đoán) có liên quan tới lượng tế bào gốc có trong cơ thể, đó là: sự lão hóa tỷ lệ thuận với số lượng và chất lượng (tức độ khỏe mạnh) của các tế bào gốc có trong cơ thể chúng ta. Nếu con người có khả năng duy trì hoặc tăng thêm số lượng các tế bào gốc khỏe mạnh, thì chúng ta sẽ có càng nhiều khả năng duy trì sự khỏe mạnh và tươi trẻ của cơ thể mình – đồng nghĩa với việc quá trình lão hóa sẽ được đẩy lùi.

tế bào gốc lão hoá

Cơ thể chúng ta khi vừa sinh ra ở trạng thái sơ sinh đã chứa tới hàng nghìn tỷ tế bào với hàng tỷ trong đó là các tế bào gốc. Tuy nhiên tại thời điểm sơ sinh, số tế bào bình thường vẫn lớn hơn tế bào gốc rất rất nhiều lần vì từ giai đoạn phôi thai, lượng tế bào gốc ban đầu đã được nhân đôi hàng tỷ lần từ một tế bào đơn lẻ ban đầu, sau đó chúng được biệt hóa thành rất nhiều các tế bào chức năng để tạo ra các mô và cơ quan trong cơ thể. Tế bào bình thường đã được phân chia và tăng sinh hàng tỷ lần, còn số lượng tế bào gốc vẫn duy trì ở con số ít ỏi như ban đầu.

Nhưng trong suốt quá trình phát triển của một cơ thể người, vai trò của tế bào gốc là vô cùng to lớn. Ở giai đoạn đầu tiên, vai trò này thể hiện ở việc xây dựng bộ khung cho cơ thể. Cho tới đâu đó khoảng 10 năm sau quá trình dậy thì, khi cơ thể đã cơ bản hoàn thành quá trình phát triển, cũng là lúc nhiệm vụ đầu tiên của các tế bào gốc đã kết thúc. Và đây cũng là điểm khởi phát cho nhiệm vụ thứ hai của tế bào gốc, đó là duy trì cho cơ thể chúng ta được khỏe mạnh và trẻ trung thông qua 2 quá trình:

1. Tế bào gốc thay thế các tế bào bị chết đi

Quá trình thay thế này diễn ra cân bằng và chính xác một cách kỳ diệu. Giả sử nếu mỗi ngày chúng ta mất đi một tỷ tế bào da, thì tế bào gốc sẽ phối hợp để tạo ra chính xác một tỷ tế bào thay thế. Nếu chúng ta mất đi một tỷ tế bào máu sau vài ngày thì cũng từng đó số lượng tế bào máu mới sẽ được tế bào gốc tạo ra, khả năng kỳ diệu đó của tế bào gốc tạo ra và duy trì tình trạng nội cân bằng tế bào trong cơ thể (cân bằng nội sinh). Việc cân bằng này là vô cùng quan trọng vì việc sinh ra nhiều hơn hay ít hơn số lượng tế bào mất đi đều có thể gây ra các loại bệnh cho cơ thể. Ví dụ nếu quá nhiều tế bào da được sinh ra sẽ dẫn tới bệnh vảy nến, thậm chí là ung thư da. Quá ít tế bào da được sinh ra có thể dây lão hóa ra hoặc mất khả năng bảo vệ cho cơ thể.

2. Tế bào gốc tự thay thế số quần thể tế bào gốc của chính mình.

Chính trong quá trình tạo ra các tế bào mới để chữa lành cho cơ thể, thì bản thân các tế bào gốc cũng có thể bị hư hỏng và chết đi, từ đó tạo ra nhu cầu phải tự sản sinh ra nhiều tế bào gốc hơn để thay thế cho các tế bào gốc bị hư hỏng, giúp cho lượng tế bào gốc trong cơ thể luôn được duy trì một cách cân bằng nhiều năm sau khi cơ thể đã hoàn thành quá trình phát triển.

Tuy nhiên ở một giai đoạn nào đó nằm giữa tuổi 30 và 40, cơ thể chúng ta bắt đầu đánh mất sự cân bằng nội sinh hoàn hảo của tế bào gốc này. Từ thời điểm đó, số lượng tế bào gốc thay mới không đủ bù đắp được số lượng tế bào gốc bị mất đi, khiến cho tổng lượng tế bào gốc trong cơ thể ngày càng sụt giảm, điều này dẫn tới nhiều nguy cơ có thể thấy ở ngay trên cơ thể con người. Ví dụ như việc sụt giảm tế bào gốc trên da khiến cho các vết bầm tím khó lành hơn, nếu da được thay mới thì lớp da cũ cũng không được căng mịn như trước. Lượng tế bào gốc bị sụt giảm khiến tóc mới mọc ra không đủ bù đắp số tóc bị rụng đi, tóc của ta thưa hơn. Hoặc số lượng tế bào gốc tạo màu ở tóc ít đi khiến tóc bị bạc hơn. Tất cả những điều này có thể thấy rất rõ ràng và trực quan khi so sánh giữa một người trẻ trung trưởng thành (chưa lão hoá) và một người già (đã bị lão hoá do lượng tế bào gốc suy giảm).

Phương pháp làm giảm quá trình lão hóa bằng tế bào gốc

Khi đã hiểu về mối liên hệ giữa tế bào gốc và lão hoá, ta sẽ có nhiều phương pháp để ngăn cản hoặc làm chậm quá trình lão hoá này. Về mặt lý thuyết, các nhà khoa học có thể tạo ra các cơ quan nội tạng bằng tế bào gốc, sau đó có thể đưa các cơ quan này vào cơ thể để thay thế cho các cơ quan nội tạng tương ứng đã bị tổn thương do tai nạn hoặc bệnh tật. Thậm chí dù bây giờ việc tạo ra và cấy ghép các cơ quan nội tạng từ tế bào gốc vẫn là điều chưa khả thi, nhưng một viễn cảnh tươi sáng và gần gũi hơn là việc các nhà khoa học sẽ phát triển ra các loại thuốc giúp ngăn cảnh quá trình lão hóa bằng cách giúp các tế bào gốc nội sinh phát triển mạnh mẽ hơn và sinh sôi nhiều hơn (giống như các sản phẩm đang có tại thị trường Việt Nam hiện nay như: Tăng sinh tế bào gốc nội sinh Stemax, OlimpiQ, Flavin…. cũng như có thể bổ sung lượng tế bào gốc mất đi bằng nguồn tế bào gốc ngoại sinh dồi dào từ phòng thí nghiệm (cấy ghép tế bào gốc ngoại sinh), giúp cho kho dự trữ tế bào gốc không bao giờ hết đi, cơ thể không bị lâm vào tình trạng lão hóa do cạn kiệt nguồn tế bào gốc này.

Một phương pháp khác cũng rất thịnh hành hiện nay là việc thành lập các ngân hàng tế bào gốc. Qua đó các cá nhân có nhu cầu sẽ gửi các tế bào gốc còn tươi mới và khoẻ mạnh của mình vào các ngân hàng này, và lấy ra sử dụng khi về già, lúc cơ thể đã bị lão hoá và lượng tế bào gốc trong cơ thể lúc đó không đủ để sửa chữa các tổn thương do tai nạn hoặc bệnh tật gây ra. Hình thức ngân hàng tế bào gốc phổ biến nhất hiện nay là lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn, hoặc các tế bào gốc trưởng thành được phân tách từ các mô mỡ hoặc tuỷ xương.

Thực ra còn một phương pháp khác vô cùng hiệu quả để ngăn cản quá trình lão hoá mà lại rất dễ làm, đó là việc chúng ta duy trì lối sống lành mạnh và tập thể dùng. Phương pháp này không chỉ nuôi dưỡng các tế bào gốc khoẻ mạnh hơn, mà còn nuôi dưỡng lượng tế bào của toàn cơ thể. Thực tế thì việc tập thể dục giúp tăng tế bào gốc ở tim, ở não và các cơ quan khác đã được khoa học chứng minh là có thật. Cách chúng ta sống và cách chúng ta đối xử với các tế bào gốc trong cơ thể của mình sẽ quyết định tốc độ lão hoá và thời gian chúng ta tồn tại trên thế giới này.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here